Kort gezegd: was gebruikte theedoeken op minstens 60 °C, verschoon ze minstens één keer per week, bij dagelijks gebruik liever vaker, en gebruik geen wasverzachter. Zo houd je je keuken hygiënisch en je doeken absorberend. Al het andere, van de juiste temperatuur tot muffe doeken en krimpen, lees je hier vraag voor vraag.
Hoe vaak moet je theedoeken verschonen en wassen?
Minstens één keer per week, bij intensief gebruik vaker. Dat is het advies van het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR). Bij heel intensief dagelijks gebruik noemt het BfR zelfs dagelijks verschonen, en als je met rauw vlees in de weer bent geweest, hoort de doek al na één keer gebruik in de was.
De reden is eenvoudig: in de keuken droog je met de doek vaak niet alleen servies af, maar ook het aanrecht en je handen. Een vochtige, warme doek met etensresten is een ideale voedingsbodem voor bacteriën. Bij een onderzoek van de University of Mauritius (100 keukendoeken na een maand gebruik), gepresenteerd op het vakcongres ASM Microbe in Atlanta van 7 tot 11 juni 2018, vertoonde 49% van de doeken bacteriële groei; daarvan bevatte 36,7% coliforme bacteriën, 36,7% enterokokken en 14,3% Staphylococcus aureus. Vochtige en voor meerdere doeleinden gebruikte doeken waren zwaarder besmet, net als doeken uit huishoudens waar vlees werd gegeten. (Ter nuancering: het gaat om een congresbijdrage, niet om een peer-reviewed publicatie.)
In de praktijk betekent dat: na contact met rauw vlees, vis of ei gaat de doek direct in de was. En gebruik aparte doeken voor je handen en voor de afwas – ook dat raadt het BfR uitdrukkelijk aan.
Op hoeveel graden was je theedoeken?
Op minstens 60 °C. Deze temperatuur doodt het grootste deel van de ziektekiemen en bacteriën betrouwbaar, dat is het duidelijke advies van het BfR.
40 °C is genoeg voor de optiek, maar niet voor de hygiëne. Bij 30 tot 40 °C overleven veel bacteriën en nestelen ze zich na verloop van tijd ook in de machine; daarbij komt dat zuinige eco-programma’s volgens tests van de Duitse consumentenorganisatie Stiftung Warentest de ingestelde 60 graden vaak niet volledig halen, waardoor kiemen kunnen overleven. Voor normaal gebruikte theedoeken is 60 °C daarom de juiste standaard.
90 of 95 °C heb je alleen nodig bij een bijzonder hoge besmetting, bijvoorbeeld na veel rauw vlees, of als iemand in het huishouden een verzwakt immuunsysteem heeft. Puur katoen en linnen verdragen zulke temperaturen meestal probleemloos; een blik op het waslabel geeft zekerheid. Wasmachines die vooral op lage temperaturen draaien, hebben trouwens af en toe een 60-gradenwas nodig, zodat er zich geen aanslag in de trommel vormt.
Welk wasmiddel is geschikt?
Voor witte theedoeken een universeel wasmiddel, voor gekleurde een kleurwasmiddel.
Universeel wasmiddel bevat bleekmiddel en optische witmakers. Dat houdt wit wit, verwijdert vlekken goed en doodt ziektekiemen extra betrouwbaar, een echt voordeel in de keuken. Voor gekleurde was is het niet ideaal, omdat het bleekmiddel de kleuren laat verbleken.
Kleurwasmiddel bevat geen bleekmiddel en witmakers en beschermt zo de kleuren van je gekleurde doeken. Waspoeder presteert vaak beter dan vloeibaar wasmiddel, omdat vast universeel wasmiddel een werkzaam bleekmiddel bevat dat vloeibare producten meestal missen. Wasverzachter kun je in beide gevallen beter weglaten – waarom, lees je in de volgende paragraaf.
Theedoeken en wasverzachter: waarom dat geen goede combinatie is
Wasverzachter maakt theedoeken minder absorberend. De ingrediënten leggen zich als een dun laagje om de vezels; dat voelt zacht aan, maar vermindert precies het vermogen dat een theedoek nodig heeft: water opnemen.
Bij alle doeken die bedoeld zijn om af te drogen – theedoeken, handdoeken en badhanddoeken – werkt wasverzachter daarom averechts. Wil je zachte doeken zonder verlies van absorptievermogen, gebruik dan de droger of een scheutje huishoudazijn in het wasverzachtervakje. Is er per ongeluk toch wasverzachter gebruikt, dan helpt meestal een tweede wasbeurt op 60 °C zonder toevoegingen.
Theedoek stinkt of ruikt muf: oorzaken en oplossingen
Als een theedoek muf ruikt, zijn bijna altijd bacteriën de oorzaak. Ze vermenigvuldigen zich in vochtige doeken en laten een geur achter, vaak versterkt door een biofilm in de wasmachine en door te koel wassen.
De meest voorkomende oorzaken:
- De doek blijft vochtig en verfrommeld liggen in plaats van te drogen.
- Hij wordt alleen op 30 tot 40 °C gewassen, waarbij bacteriën overleven.
- In de trommel, de rubberen afdichting en het wasmiddelbakje heeft zich een biofilm gevormd: een laagje van bacteriën, vet- en wasmiddelresten.
Wat helpt:
- Op minstens 60 °C wassen met een universeel wasmiddel met bleekmiddel.
- De doek na gebruik ophangen, zodat hij snel droogt, in plaats van hem vochtig te laten liggen.
- De machine regelmatig onderhouden: één keer per maand een 60-gradenwas met universeel wasmiddel, de rubberen afdichting droogvegen en de deur na het wassen open laten.
- Doeken niet dagenlang vochtig in de wasmand verzamelen.
Nieuwe theedoeken absorberen niet: waar dat aan ligt
Nieuwe doeken absorberen vaak slecht, omdat ze nog productieresten of een zogenoemde appretuur bevatten. Deze afwerking vergemakkelijkt de productie en verwerking, maar legt zich als een laagje om de vezels en werkt in het begin waterafstotend.
De oplossing: nieuwe theedoeken vóór het eerste gebruik wassen, volgens het waslabel en zonder wasverzachter. Vaak absorbeert de doek na de eerste wasbeurt al duidelijk beter, bij sommige duurt het een paar wasbeurten voordat het volle absorptievermogen er is. Dat is normaal en geen kwaliteitsgebrek. Wie het wil versnellen, legt de doeken vooraf een nacht in water met een scheutje azijn; dat lost de resten op.
Theedoeken krimpen: wat je moet weten
Katoen kan bij de eerste wasbeurt iets krimpen, dat zit in de aard van de vezel. Bij de productie worden de vezels uitgerekt; in de eerste wasbeurt ontspannen ze weer.
Voorgekrompen (gesanforiseerd) katoen krimpt maar weinig, meestal enkele procenten (in de orde van 2 tot 5%). Niet voorbehandeld katoen kan duidelijk meer krimpen, in extreme gevallen tot ongeveer 20%. Bij theedoeken maakt een beetje krimp in de praktijk niet uit, het hindert de functie niet. Wil je het beperken, was dan volgens het waslabel en overdrijf het niet met de temperatuur. In de droger droog je ze het best op een lage stand en niet te heet.
Drogen en opbergen
Hang je theedoek na gebruik op, in plaats van hem verfrommeld te laten liggen. Opgehangen circuleert de lucht, droogt de doek snel en krijgen bacteriën minder kans. Ook vóór het wassen geldt: eerst laten drogen als je niet meteen wast. En doeken gaan pas de kast in als ze echt droog zijn.
Wafelpiqué goed onderhouden
Katoenen wafeldoeken zijn ongecompliceerd. Een mooi bijeffect: de typische wafelstructuur komt na de eerste wasbeurt sterker naar voren. De draden trekken bij het wassen iets samen, waardoor de wafeltjes dieper worden en het weefsel dikker, zachter en nog absorberender aanvoelt. Was zonder wasverzachter, dan blijft de structuur mooi open en behoudt de doek zijn absorptievermogen. Onze wafeldoeken & servetten worden juist daarom bij elke wasbeurt zachter, en ook de losse wafel keukendoek profiteert van dit effect.
Twijfel je nog welk materiaal het beste bij je past, lees dan onze vergelijking over welk theedoekmateriaal het beste is.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je theedoeken verschonen?
Minstens één keer per week, bij dagelijks gebruik liever om de één à twee dagen. Na contact met rauw vlees, vis of ei direct. Het Duitse BfR adviseert minstens wekelijks te verschonen, bij intensief gebruik vaker.
Op hoeveel graden was je theedoeken?
Op minstens 60 °C, dat doodt de meeste ziektekiemen. 90 of 95 °C is alleen nodig bij een hoge besmetting of een verzwakt immuunsysteem. Let altijd op het waslabel.
Waarom stinken theedoeken ondanks het wassen?
Meestal door bacteriën die een te koele was overleven, of door een biofilm in de wasmachine. Was op 60 °C met universeel wasmiddel, hang de doeken op om te drogen en maak de machine regelmatig schoon.
Waarom absorberen nieuwe theedoeken niet?
Omdat ze nog productieresten of een appretuur bevatten die als een laagje werkt. Was nieuwe doeken vóór het eerste gebruik zonder wasverzachter; vaak is één wasbeurt genoeg, soms zijn er een paar nodig.
Waarom moet je theedoeken niet met wasverzachter wassen?
Omdat wasverzachter zich als een laagje om de vezels legt en het absorptievermogen vermindert. Juist dat heb je bij het afdrogen nodig. Voor zachte doeken gebruik je beter de droger of wat azijn in plaats van wasverzachter.
